Podsumowanie roku 2025: SIECIOWANIE

To właśnie od współprac, partnerstw i sieci bardzo często rozpoczynają się działania, które później realizujemy w obszarach „Wsparcie”, „Kompetencje i badania” czy „Wydarzenia”. Wrocławski Instytut Kultury lubi wchodzić w kooperacje, wymieniać się doświadczeniami i budować wspólne projekty. Z kim spotkaliśmy się w 2025 roku – i co z tego wyniknęło?

Co dwie „Sztuki”, to nie jedna

O tym, że sieciowanie potrafi być prawdziwą sztuką, najpełniej przekonaliśmy się w październiku. To wtedy zorganizowaliśmy dwa duże spotkania networkingowe, adresowane do bardzo konkretnych środowisk – osób animujących kulturę w mieście, w regionie i w różnych zakątkach kraju. Pierwszym wydarzeniem było forum kulturalnych działań lokalnych Sztuka sąsiedztwa, czyli ogólnopolski zjazd artystek i artystów, animatorów i animatorek pracujących z lokalnymi społecznościami. Czwarta edycja mniej skupiała się na ściśle rozumianych praktykach artystycznych, a bardziej na kulturze jako przestrzeni działań z wielu obszarów – od tańca i teatru, po inicjatywy związane z dobrostanem osób pracujących w sektorze. 11 października spotkaliśmy się w Barbarze, aby wysłuchać wykładu inspiracyjnego Anki Wandzel, poznać przykłady praktyk z całej Polski (od Turnusu na Wolskiej w Warszawie, przez Galerię UL w Gdańsku i Scenę Supernova w Krakowie, po wrocławski Kolektyw BREDNIE) i wymienić się pomysłami na sąsiedzkie działania. Dzień później przenieśliśmy się w teren – odwiedzając trzy lokalne, społeczno-kulturalne miejsca: SZMERY, Bazar Bizarre i Pracownię Hutmen.

Niecały tydzień później, 17 października, w Barbarze znów zrobiło się tłoczno – tym razem za sprawą Forum Edukacji Kulturalnej Wrocławia i Dolnego Śląska „Sztuka współpracy”. Rok po Kongresie Kultury Wrocławia i Dolnego Śląska, odbywającym się pod tym samym hasłem, ponownie oddaliśmy głos osobom tworzącym kulturę w mieście i regionie – tym razem skupiając się na środowisku edukacyjnym. W programie współorganizowanego przez Miasto Wrocław, Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego, Wrocławski Instytut Kultury oraz Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu wydarzenia znalazły się m.in. wykłady prof. Agaty Skórzyńskiej (o edukacji w świecie polikryzysów) i Edyty Ołdak (o reagowaniu na wyzwania świata BANI), sesje stolikowe, panele oraz dwa równoległe bloki dyskusji – o codzienności edukatorek i edukatorów oraz o krytycznym myśleniu w edukacji.

Warto zatrzymać się przy tej ostatniej rozmowie: panelu, w którym udział wzięli Kamila Kamińska, Paweł Szlotawa i Katarzyna Krej, moderowanym przez Jana Chrzana. Dotyczył on krytycznej świadomości kulturowej oraz edukacji krytycznej w polskiej szkole i wyrastał bezpośrednio z doświadczeń międzynarodowego projektu badawczego EXPECT_Art – jednej z sieci, w których Wrocławski Instytut Kultury aktywnie uczestniczy.

Kultura w obiegu

EXPECT_Art to działająca od ubiegłego roku sieć badawczo-edukacyjna, łącząca partnerów z sześciu krajów Europy: Danii, Niemiec, Węgier, Polski, Słowenii i Hiszpanii. Nasz kraj reprezentują w niej dwie organizacje z Wrocławia: Wrocławski Instytut Kultury oraz Uniwersytet Wrocławski. Razem sprawdzamy, jak sztuka może wzmacniać krytyczne myślenie i świadomość kulturową młodych ludzi – testując narzędzia w szkołach i porównując doświadczenia między krajami. Rok rozpoczęliśmy trzecim spotkaniem projektowym w Barcelonie, a zanim podsumowaliśmy efekty podczas Forum Edukacji Kulturalnej Wrocławia i Dolnego Śląska, przeprowadziliśmy cykl warsztatów badawczych w szkołach we Wrocławiu i w Opolu. Więcej o tym procesie piszemy w podsumowaniu obszaru „Kompetencje i badania”.

Inną europejską platformą, którą współtworzymy już od 2022 roku, jest Magic Carpets – sieć prowadzona przez Biennale w Kownie, skupiająca 17 organizacji z krajów Unii i państw kandydujących, m.in. z Wielkiej Brytanii, Turcji, Portugalii, Rumunii, Szwecji czy Włoch. Jej celem jest wspieranie wschodzących artystek, artystów i kuratorów poprzez rezydencje artystyczne angażujące lokalne społeczności i przestrzeń publiczną. W tym roku to właśnie we Wrocławiu, w połowie listopada, odbyło się walne spotkanie członkiń i członków sieci. Towarzyszyła mu wyjątkowa wystawa zlokalizowana w nieczynnych schronach – projekt Yuriya Bileya „SCHRONY, UKRYCIA, SZCZELINY – To gdzieś dalej. Nie ma obawy. A teraz bliżej, jeszcze bliżej”. O tej realizacji oraz innych tegorocznych rezydencjach przeczytacie szerzej w podsumowaniu obszaru „Wsparcie”.

Nową dla Wrocławskiego Instytutu Kultury siecią jest URBACT – europejska platforma współpracy miast, wspierająca tworzenie bardziej inkluzywnych i odpowiedzialnych polityk miejskich. Jesteśmy bardzo dumni, że jeden z naszych programów wskazany został jako tzw. dobra praktyka URBACT: Mikrogranty (o których więcej piszemy w podsumowaniu obszaru „Wsparcie”) uznano za przykład miejskiego rozwiązania realnie odpowiadającego na potrzeby mieszkanek i mieszkańców. A skoro mowa o budowaniu bardziej inkluzywnych społeczności, to nie sposób nie wspomnieć o Otwartej Sieci Ludzi Kultury „Reagujemy!”. „Reagujemy!” to ogólnopolskie partnerstwo organizacji kulturalnych i społecznych działających na rzecz społeczeństwa międzykulturowego i przyjaznego różnorodności. 20 i 21 marca gościliśmy naszych partnerów we Wrocławiu, potem spotkaliśmy się jeszcze w lipcu w Warszawie i w październiku w Lublinie – wzmacniając współpracę i wymieniając doświadczenia, które później wracają do naszego programu.

Porozmawiajmy o współpracy

To jeszcze nie koniec naszych międzymiastowych i międzynarodowych spotkań. W 2025 roku Wrocławski Instytut Kultury z wizytami studyjnymi odwiedzili liczni menadżerowie kultury, animatorki, twórcy i przedstawicielki lokalnych samorządów – z całego kraju i Europy. Mieliśmy przyjemność dzielić się swoimi doświadczeniami m.in. z osobami przygotowującymi program Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029, delegacją z ministerstw Dolnej Saksonii, pracownikami i pracowniczkami Warszawskiego Laboratorium Innowacji Społecznych „Synergia”, warszawskiej Fundacji Stocznia, Instytutu Kultury Miejskiej z Gdańska, studentkami i studentami kierunku Komunikacja Wizerunku na Uniwersytecie Wrocławskim… Nie da się ukryć: lubimy gości!

W 2025 roku mogliśmy przyjrzeć się sieciowaniu nie tylko jako praktyce, którą stosujemy na co dzień, lecz także jako modelowi, którym warto się dzielić i o którym warto rozmawiać. Dyrektorka Wrocławskiego Instytutu Kultury Dominika Kawalerowicz oraz wicedyrektorka Romana Pomianowska poprowadziły – na zaproszenie Muzeum Warszawskiej Pragi – dwa warsztaty poświęcone budowaniu sieci w kontekście rewitalizacji prawobrzeżnej Warszawy, które były doskonałą okazją do wspólnego poszukiwania rozwiązań realnie wzmacniających lokalne inicjatywy. O współdziałaniu w kulturze opowiadaliśmy również podczas debaty „Co dwie głowy (a może nawet trzy), to nie jedna! O sieciach, partnerstwach, koalicjach i innych modelach współdziałania w kulturze”, organizowanej w ramach Targów Sztuki 2025 w Instytucie Teatralnym w Warszawie. Spotkanie moderowała Anna Bieliz z Wrocławskiego Instytutu Kultury.

Między nami sąsiadami

O jednym z naszych sąsiedzkich projektów – forum Sztuka sąsiedztwa – wspominaliśmy już wcześniej. Drugim, równie ważnym przedsięwzięciem angażującym lokalne społeczności jest Szkoła Sąsiedzkich Spacerów, która w tym roku doczekała się drugiej edycji. Cykl szkoleniowy dla osób chcących dzielić się opowieściami o swoich osiedlach, początkujących przewodników i przewodniczek osiedlowych, w 2025 roku zyskał nową, usieciowioną formułę. Edycja pod hasłem „Fokus na Fabryczną” skupiła się na dawnej zachodniej dzielnicy Wrocławia i powstała we współpracy z działającymi tam instytucjami: Centrum Kultury Nowy Pafawag z Nowego Dworu oraz Ośrodkiem Postaw Twórczych Zamek z Leśnicy, które do współpracy zaprosiły też lokalne organizacje, grupy oraz aktywistów i aktywistki działające na swoich osiedlach. Więcej o praktycznych efektach programu przeczytacie w podsumowaniu obszaru „Kompetencje i badania”.

Sąsiedzką społecznością, z którą związani jesteśmy już od wielu lat, jest artystyczno-kulturalna grupa twórców i twórczyń współtworzących koloryt podwórka przy Ruskiej 46. W tym miejscu, znanym wielu jako neonowa wizytówka miasta, na co dzień działa ponad czterdzieści organizacji: fundacje, instytucje kultury, kluby oraz pracownie artystów. Od lat dbamy, by mieli przestrzeń do spotkań, wymiany i współdziałania. Kulminacją tej współpracy jest przygotowywany wspólnie program na majową Noc Muzeów, a przede wszystkim obchodzone co roku w czerwcu Święto Podwórka Ruska 46. Tegoroczna edycja, odbywająca się pod hasłem „Podążaj za zmysłami”, trwała po raz pierwszy cały tydzień – od 23 do 29 czerwca – i skupiła program wokół trzech osi: sztuk wizualnych, muzyki oraz wielokulturowości. O szczegółach piszemy szerzej w podsumowaniu obszaru „Wydarzenia”.

Młoda krew

Rok 2025 to też czas wyjątkowo bliskie współprace z uczelniami wyższymi. W pierwszej połowie roku nawiązaliśmy partnerstwo z Uniwersytetem SWPS: z inicjatywy Agnieszki Mróz, opiekunki kierunku Projektowanie Usług należącego do programu School of Form, Barbara, nasza główna siedziba, stała się przedmiotem studenckiego case study – interdyscyplinarny zespół studentów i studentek z całej Polski projektował i prototypował rozwiązania mające sprawić, by doświadczenie korzystania z naszej klubokawiarni było jeszcze bardziej komfortowe i klarowne. Z kolei w maju Wrocławski Instytut Kultury podpisał porozumienie o współpracy z Laboratorium Migracje – Kultura – Miasto przy Instytucie Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Jakie wspólne projekty łączące badania, kulturę i życie miejskie z niego wynikną? Dowiecie się już wkrótce.

Często spotykaliśmy się też ze studentami Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego. W kwietniu Romana Pomianowska, wicedyrektorka WIK, była jurorką podczas III edycji konkursu „KONCEPTY”, w którym studenci kierunków związanych z komunikacją wizerunkową, brandingiem, marketingiem i zarządzaniem zgłaszali swoje pomysły na rozwiązanie konkursowego zadania – w tym roku była nim nowa komunikacja prowadzonej przez BWA Wrocław Żyjni. W listopadzie studenci Komunikacji Wizerunkowej spotkali się z Kubą Żarym, redaktorem naczelnym „Wrocławskiego Niezbędnika Kulturalnego”, by posłuchać o tym, jak powstaje wydawane przez nas czasopismo.

Tak się składa, że właśnie „Niezbędnik” jest ostatnim tematem tego podsumowania. To narzędzie sieciowania zupełnie innego rodzaju, jednak nie mniej istotne. Jednym z głównych celów tego bezpłatny dwumiesięcznika od samego początku było i jest wzmacnianie lokalnego krajobrazu kultury. Dlatego co numer otwieramy nasze strony przed wrocławskimi organizatorami i organizatorkami wydarzeń – każdorazowo w kalendarium prezentowane jest przeszło 100 propozycji kulturalnych, zgłaszanych redakcji przez kilkadziesiąt wrocławskich instytucji, NGO, grup nieformalnych czy niezależnych twórców i twórczynie.