Rozmowy i wizyty „od zaplecza”: o sojusznictwie, rzecznictwie i międzykulturowości

Na pierwszą w 2025 roku integrująco-inspiracyjną wycieczkę z praktykami i praktyczkami kultury ruszyliśmy na Nadodrze, a dokładnie do prowadzonego przez NOMADĘ, POBO Community Spotu. Posłuchaliśmy o funkcjonującym od maja 2024 roku przyjaznym dla międzykulturowej społeczności, wyjątkowym miejscu budowanym wspólnie z użytkownikami i użytkowniczkami. Poznaliśmy bliżej przestrzeń do spotkań, oddolnych aktywności, autorskich wydarzeń i edukacji nieformalnej dla dzieci, będącą wytchnieniowym azylem dla każdej osoby, która tego potrzebuje.

W drugiej części spotkania rozmawialiśmy o praktykach sojuszniczych i rzeczniczych w kontekście międzykulturowym, które podejmujemy w swoich organizacjach i instytucjach:

Adrianna Klimaszewska i Maciej Mandelt z goszczącej nas NOMADY (Stowarzyszenia na Rzecz Integracji Społeczeństwa Wielokulturowego) opowiedzieli, przez jakie działania oraz w jakich koalicjach od lat udaje im się realizować swoje cele w obszarze rzecznictwa i sojusznictwa. Dzięki przyjrzeniu się konkretnym działaniom i projektom oraz wynikających z nich doświadczeniom, zastanowiliśmy się, jak instytucje i organizacje kultury mogą aktywnie przyczyniać się do budowania różnorodnego, przyjaznego społeczeństwa.

Jakub Tabisz z Instytutu im. Jerzego Grotowskiego przybliżył nam projekt Teatru na Faktach oraz sposób działania Sceny Ukraińskiej, która od 2023 roku, pod opieką artystyczną teatru GAS, funkcjonuje w ramach Instytutu. Dowiedzieliśmy się, jak samorządowa instytucja kultury przyczyniła się do stworzenia warunków do rozpowszechniania współczesnej, młodej i niezależnej sztuki ukraińskiej czy białoruskiej oraz wzmacniania głosu migranckich i uchodźczych osób artystycznych.

Krystian Kamiński, reprezentujący „Reagujemy! – Otwartą Sieć Ludzi Kultury”, przybliżył nam ideę sieci osób, grup, organizacji i instytucji aktywnych w kulturze, które łączy chęć działania dla oraz z osobami z doświadczeniem migranckim i/lub uchodźczym. Na spotkaniu odbyła się premiera drugiej, zaktualizowanej wersji „Otwartego i żywego katalogu praktyk międzykulturowych”, w którym podmioty z całego kraju dzielą się swoją wiedzą, praktykami i refleksjami o pracy z międzykulturowością.

Po krótkich prezentacjach, zaprosiliśmy uczestników i uczestniczki do swobodnej dyskusji, podczas której podzielą się swoimi dobrymi praktykami, ale też napotykanymi trudnościami i wyzwaniami. Zastanowimy się również wspólnie, jak w polu kultury możemy inicjować aktywności służące sojusznictwu i rzecznictwu.

Co zobaczyliśmy?

otwartą, przyjazną, pełną wydarzeń kulturalnych, społecznych i towarzyskich przestrzeń dla osób migranckich, uchodźczych oraz społeczności lokalnej prowadzoną przez NOMADĘ,
różnorodne, solidarnościowe projekty i działania w obszarze kultury, mające charakter współpracy na rzecz wyrównania szans osób z doświadczeniem uchodźczym i/lub migranckim

Czego się dowiedzieliśmy?

czym jest sojusznictwo, jak w jego ramach świadomie i aktywnie wspierać osoby narażone na wykluczenie, nie odbierając im sprawczości,
czym jest rzecznictwo, jak i z kim można je realizować w obszarze międzykulturowości,
jak w ramach struktur instytucjonalnych i organizacji pozarządowych prowadzić uspołecznione działania wspólnie z osobami z doświadczeniem uchodźczym i/lub migranckim,
czym jest „Reagujemy! – Otwarta Sieć Ludzi Kultury” i jak do niej dołączyć

Kogo słuchaliśmy?

Z NOMADY Stowarzyszenia na Rzecz Integracji Społeczeństwa Wielokulturowego

Adrianna Klimaszewska – aktywistka, społeczniczka, feministka. Edukatorka seksualna i antydyskryminacyjna. Wrocławianka Roku 2021 r. Współzałożycielka i prezeska Fundacji Różowa skrzyneczka, która zabiega o powszechny dostęp do podpasek i tamponów w przestrzeni publicznej. Jedna z 30 Kreatywnych Wrocławia 2020 roku, z wykształcenia filolożka i dziennikarka. Ukończyła Studia Podyplomowe Romowie. Wiedza i praktyki społeczne.

Maciek Mandelt – obrońca praw człowieka, działacz społeczny. Związany z Nomadą od 2012 roku. W latach 2017-2023 członek zarządu i prezes stowarzyszenia. Zaczynał jako asystent rodzin romskich pochodzących z Rumunii. Po zakończeniu pracy w terenie współtworzył i realizował strategię fundraisingu organizacji. Od jesieni 2023 prowadzi zespół komunikacyjny i rozwija rzecznictwo w Nomadzie. Interesuje się sztuką i roślinnym gotowaniem. W wolnym czasie biega na średnich dystansach.

Z Instytutu im. Jerzego Grotowskiego:

Jakub Tabisz – na co dzień pracuje w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego, gdzie prowadzi projekt „Teatr na Faktach”, którego jest dyrektorem artystycznym. Twórca spektakli dokumentalnych „Pogranica”, „Nowi”, „Kwarantanna”, „Paraliż. Sprawa Igora Stachowiaka” oraz akcji performatywnej „Bohater.dok”. Był dwukrotnie nominowany (w latach 2019 i 2021) do Wrocławskiej Nagrody Artystycznej, został także wyróżniony tytułem „30 Kreatywnych Wrocławia 2021”.

Z Reagujemy! – Otwartej Sieci Ludzi Kultury:

Krystian Kamiński – współpracuje z instytucjami kultury w całej Polsce. Prowadzi warsztaty edukacyjne, szkolenia, tworzy materiały dostępnościowe do wystaw, tłumaczy, kuratoruję wystawy edukacyjne i te o charakterze społecznym. Uczy o języku niewykluczającym, starając się nie tylko mówić, ale przede wszystkim słuchać. Jest doktorantem Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, gdzie bada języki migowe i edukację językową osób g/Głuchych. W swojej pracy zajmuje się także tematem sojusznictwa. Angażuje się w działania na rzecz równości i dostępności – m.in. w ramach Zespołu ds. Równości UMCS oraz Otwartej Sieci Ludzi Kultury Reagujemy!

Idea wizyt „od zaplecza” jest oparta na wspólnych tematycznych wycieczkach osób działających w kulturze. Podczas spotkań zwiedzamy daną przestrzeń w towarzystwie przyjmującego nas gospodarza lub gospodyni, zahaczając o miejsca mniej dostępne na co dzień. Słuchamy o historii obiektu, zmianach czy planach na przyszłość. Dzielimy się doświadczeniami, podglądamy dobre rozwiązania. Łączymy wiedzę i potencjały środowiska. Zapraszamy do zapisów wszystkie chętne i zainteresowane miejscami oraz tematami osoby działające w kulturze. Chcemy, by nasze wizyty stały się okazją do samouczenia, wymiany doświadczeń i sieciowania środowiska kultury.

Do zobaczenia na kolejnym wspólnym wizytowaniu!