Szkoła Sąsiedzkich Spacerów: w artystycznym sąsiedztwie
Po sukcesie dwóch pierwszych edycji Szkoły Sąsiedzkich Spacerów przygotowaliśmy dla Was nowy program warsztatów, który łączy idee spacerowania i Sztuki sąsiedztwa. Nie odchodzimy od idei wędrówek – to jedna z naszych ulubionych form poznawania miasta i jego historii. Na czym będzie polegała trzecia odsłona kursu? Wszystkie informacje znajdziecie poniżej.
Sztuka spacerowania to większa całość. Projekt ten wyrasta z praktyk wypracowanych w ramach dwóch edycji Szkoły Sąsiedzkich Spacerów i uzupełnia je o perspektywę oddolnych działań artystycznych obecnych w programie czterech edycji Sztuki sąsiedztwa.
Podczas trzeciej odsłony Szkoły Sąsiedzkich Spacerów uczestnicy i uczestniczki cyklu szkoleń dowiedzą się jak zorganizować i poprowadzić wspólną wędrówkę, koncentrując się na kreatywnym i artystycznym potencjale spacerów.


Jaki jest przebieg projektu?
Projekt rozpoczniemy inauguracją, która odbędzie się w trakcie V edycji Sztuki sąsiedztwa. Forum kulturalnych działań lokalnych (23 maja). To jedyne takie wydarzenie w Polsce, podczas którego spotkacie animatorów i animatorki kultury z różnych miast Polski. Ze sceny Barbary podzielą się swoimi historiami i doświadczeniem. Jak zawsze, Forum będzie otwarte dla wszystkich chętnych, żeby stało się platformą do jak najszerszej dyskusji o oddolnych działaniach artystycznych w Polsce.
Następnie ruszamy z cyklem szkoleń Szkoła Sąsiedzkich Spacerów (czerwiec-lipiec), który podzieliliśmy na cztery bloki tematyczne:
- Lokalna społeczność
- Doświadczanie
- Artysta na osiedlu
- Narracje
W trakcie warsztatów uczestnicy i uczestniczki pracować będą pod okiem ekspertów i ekspertek nad autorską propozycją osiedlowego spaceru. Poznacie różne perspektywy i środowiska, a także odbędziecie wizyty studyjne. Po zakończeniu cyklu szkoleń to właśnie Wy zrealizujecie własne sąsiedzkie spacery, a my wesprzemy Was w organizacji i przeprowadzeniu tego działania w okresie trzech miesięcy po zakończeniu cyklu.
Cykl warsztatów uzupełnią cztery wykłady otwarte i spotkanie autorskie. Podczas nich poruszymy wątki związane z historią artystycznych interwencji we Wrocławiu, lokalnymi praktykami animacyjnymi, „niemiejscami” czy ideą miejskiej włóczęgi.
Zakończeniem projektu będzie forum podsumowujące Sztuka spacerowania, które odbędzie się jesienią 2026 roku w Barbarze. Wydarzenie stanie się okazją do podsumowania działań oraz podzielenia się własnymi pomysłami i doświadczeniami.


Jak wziąć udział w warsztatach i poprowadzić spacer?
- Do udziału w projekcie mogą zgłaszać się osoby pełnoletnie związane z Wrocławiem.
- Nabór prowadzony jest od 16 kwietnia 2026 i potrwa do 10 maja 2026 roku. Wnioski należy składać za pośrednictwem formularza online do 10 maja do godziny 00:00.
- Rekrutacja jest dwuetapowa. Wybrane osoby, które zgłosiły się za pośrednictwem formularza, zaprosimy na rozmowy kwalifikacyjne, które odbędą się w terminie od 11 maja do 15 maja 2026 roku. Terminy rozmów kwalifikacyjnych zostaną dobrane na podstawie dyspozycyjności czasowej wskazanej w formularzu rekrutacyjnym.
- Wyniki naboru zostaną ogłoszone najpóźniej do dnia 18 maja 2026 roku. Zakwalifikowane osoby otrzymają informację za pośrednictwem poczty elektronicznej lub telefonicznie.
- Uczestnictwo w projekcie należy potwierdzić najpóźniej do dnia 19 maja 2026 roku. W wypadku niepotwierdzenia przez osobę uczestniczącą swojej obecności, na jej miejsce zaproszona zostanie osoba znajdująca się na liście rezerwowej.
- Liczba miejsc jest ograniczona do 20.
- Udział we wszystkich wydarzeniach jest darmowy.
- Absolwenci i absolwentki szkoły otrzymają zaświadczenia jej ukończenia. Warunkiem otrzymania zaświadczenia jest uczestnictwo w min. 6 dniach szkoleniowych Kursu (przy czym jeden blok tematyczny oznacza 2 dni szkoleniowe), Forum inaugurującym Sztuka sąsiedztwa (23 maja 2026) oraz Forum podsumowującym Sztuka spacerowania (18 października 2026) oraz przeprowadzenie autorskiego spaceru.
Kliknij, by rozwinąć pełny harmonogram projektu:
- Sztuka sąsiedztwa. Forum kulturalnych działań lokalnych – seminarium inaugurujące
23.05.2026 | Barbara, Świdnicka 8b
wydarzenie otwarte
Prezentacje zaproszonych inicjatyw oraz panele dyskusyjne poświęcone wyzwaniom i specyfice działania w lokalnych społecznościach. Dowiedz się więcej.
- Ślady artystycznych interwencji we Wrocławiu – spotkanie wykładowe
08.06.2026 | Barbara, Świdnicka 8b
prowadzenie: Iwona Kałuża
wydarzenie otwarte
Jakie ślady na wrocławskich osiedlach pozostawili artyści i artystki na przestrzeni lat? Od najsłynniejszych przykładów rzeźby w przestrzeni publicznej, przez pozostałości po efemerycznych działaniach – prześledzimy dziedzictwo wrocławskiego środowiska artystycznego pozostawione na ulicach miasta. Nie zabraknie opowieści o malarstwie ściennym i stojącymi za tym twórcach. Wrócimy też do wydarzenia jakim było Sympozjum Plastyczne Wrocław ’70. – dowiemy się co nam z niego pozostało, a co zostało tylko w sferze niespełnionych marzeń.
- Szkoła Sąsiedzkich Spacerów. Blok I – Lokalna społeczność
13-14.06.2026
Pierwszy weekend poświęcamy diagnozie lokalnych zasobów, historii i tożsamości osiedli, metodom współpracy z mieszkańcami i mieszkankami oraz partnerami instytucjonalnymi. Porozmawiamy o prowadzeniu badań w terenie, pozyskiwaniu materiałów i budowaniu relacji.
Z kim działać? O potencjale i zasobach lokalnej społeczności, partnerstwach i współpracach
prowadzenie: Krzysztof Bielaszka
Poznawanie lokalnych społeczności, docieranie do mieszkańców i wykorzystywanie ich wiedzy w działaniach kulturowych, praktyczne sposoby nawiązywania kontaktów i budowania współpracy z instytucjami, wspólnotami i grupami nieformalnymi.
Tożsamość i historia osiedli – skąd jesteśmy?
prowadzenie: Albert Miściorak
Metody researchu historycznego, architektonicznego i przyrodniczego oraz pozyskiwania opowieści od mieszkańców. Szkoleniu towarzyszyć będzie wizyta studyjna na osiedlu Nowy Dwór oraz w siedzibie Centrum Kultury Nowy Pafawag.
- Wrocławski przepis na działania lokalne. Osiedlowe DNA – sieci i partnerstwa
– spotkanie wykładowe
15.06.2026 | Barbara, Świdnicka 8b
prowadzenie: Agata Bulicz, Gregor Stadnik
wydarzenie otwarte
Wykład będzie historią dwóch opowieści o działaniach osiedlowych, które rozpoczęły się pod koniec 2019 roku i trwają do dzisiaj. Opowieści połączonych mocną nicią wzajemnej sympatii opowiadających, naszej towarzyskiej natury i ciekawości życia w osiedlowych zakamarkach – podwórkach, bramach i mieszkaniach – doprawionych wiarą w oddolne tworzenie wystarczająco dobrych miejsc do życia.
Obie historie rozpoczęły się po sąsiedzku. Jedna z nich na Księżu, druga na Przedmieściu Oławskim. Pierwsza była i jest oddolna, lokalna – zgodna z porządkiem rzeczy, czyli tworzona przez mieszkańców dla mieszkańców. To historia Gregora.
Druga – trochę inaczej. Do tej historii Agata z radością zaprosiła Gregora. Powiedział, że przyjdzie na chwilę, i został do dzisiaj. Nikt z nas wcześniej nie mieszkał na „Trójkącie”. W jej przypadku fascynacja tym miejscem budziła się powoli – najpierw w opowieściach rodzinnych (na osiedlu mieszkała część rodziny), a potem w trakcie wielu rozmów z osobami mocno związanymi z tym miejscem oraz podczas długich spacerów. Tak zaczynaliśmy…
Wrocław ma wiele pięknych, osiedlowych i oddolnych historii. Cieszymy się, że możemy Wam przedstawić te dwie, które łączy to, że nie ma w nich jednego Bohatera ani jednej Bohaterki. Są za to sieci współpracy, partnerstwa lokalne i osiedlowe przyjaźnie. Setki godzin rozmów – na ulicy, na podwórku, przy kawie, w prywatnym mieszkaniu czy w bramie – przed działaniem, w jego trakcie i po nim.
W tych historiach są momenty nudy, nieporozumienia, zakręty i długie proste. Czasem czujemy, że wiatr dmucha w żagle i rzeczywistość nam sprzyja. Jest też czas flauty – wtedy trzeba się zatrzymać. To historie bardzo partnerskie i zwyczajne. Tak zwyczajne, że mogą być historiami każdego, kto przyjdzie nas posłuchać.
- Szkoła Sąsiedzkich Spacerów. Blok II – Doświadczanie
20-21.06.2026
Tydzień później przyjrzymy się różnym sposobom odbioru przestrzeni miejskiej – od perspektywy neuroróżnorodności, przez interpretacje kulturowe, po zagadnienia genderowe. Na warsztat weźmiemy wrażliwość społeczną i umiejętność projektowania działań inkluzywnych.
Neuroróżnorodność wobec doświadczania miasta
prowadzenie: Fundacja Katarynka
Jak różne style percepcji wpływają na odbiór przestrzeni miejskiej i projektowanie działań inkluzywnych.
Spacer jako doświadczenie
prowadzenie: Mateusz Nosek
Interpretacja przyrody i przestrzeni miejskiej jako narzędzia budowania relacji i opowiadania historii.
Nowi mieszkańcy w mieście spotkań
prowadzenie: Ewa Magnowska
Wpływ odmiennych kultur na odbiór przestrzeni miejskiej i jej znaczeń.
Doświadczenie miasta wobec gender
prowadzenie: Magda Milert
Analiza wpływu płci kulturowej na korzystanie z miasta i projektowanie przestrzeni.
- Szkoła Sąsiedzkich Spacerów. Blok III – Artysta na osiedlu
27-28.06.2026
Ten blok będzie dotyczyć kreatywności, odpowiedzialności społecznej artystów i artystek oraz projektowania działań partycypacyjnych. Poznacie zagadnienia niezbędne do tworzenia oferty kulturalnej uwzględniającej potrzeby grup wykluczonych.
Mamy twórczość w nogach!
prowadzenie: Magdalena Kreis
Rozwijanie kreatywności i kompetencji twórczych w pracy z przestrzenią miejską.
Warsztat „Mamy twórczość w nogach!” ma charakter inspiracyjny. To, że na spacerze uruchamiamy nogi i oczy to zrozumiałe, ale jak uruchomić ręce albo uszy? Skąd czerpać inspirację do tworzenia autorskich scenariuszy, tras i narracji spacerów? Jak podejść twórczo do chodzenia? W trakcie spotkania poznamy kilka przykładów działań, w których spacerowanie stało się aktem twórczym. Przejdziemy też przez szybkie ćwiczenie, które pozwoli nam zebrać pierwsze pomysły na nieszablonowe sposoby przemieszczania się po przestrzeni miejskiej.
Odpowiedzialność osoby inicjującej projekt artystyczny wobec sąsiadów wobec sąsiadów
prowadzenie: Mariusz Sibila
Uwzględnianie potrzeb społeczności, radzenie sobie z odrzuceniem oferty i hejtem.
Partycypacja a działania artystyczne
prowadzenie: Przemysław Furdak
Projektowanie oferty kulturalnej z udziałem grup wykluczonych i niedoreprezentowanych.
- Wrocławskie “Nie-miejsca” – spotkanie wykładowe
29.06.2026 | Barbara, Świdnicka 8b
prowadzenie: Jacek Paśnik
wydarzenie otwarte
Czy w znajomych miejscach można jednocześnie czuć się osobliwie i obco? W hipermarketach, dworcach kolejowych, terminalach lotnisk, stadionach, poczekalniach, korytarzach czy zapleczach zdarza się bywać każdemu, jednak często trudno wydobyć ich indywidualną tożsamość. Są niemal identyczne, bezduszne i obłe, rzadko wzbudzają poczucie przynależności. „Nie-miejsca”, które w słynnym eseju opisał francuski etnolog i antropolog kulturowy Marc Augé, to zjawisko powszechne także w Polsce, a wraz z przemianami wynikającymi z procesu transformacji czy modernizacji kraju w pierwszych dekadach XXI wieku, zyskujące na znaczeniu i obrastające w fascynujące konteksty. O „nie-miejscach”, przestrzeniach liminalnych i innych zaułkach epoki ponowoczesnej – we Wrocławiu oraz innych zakątkach kraju – opowie pisarz i publicysta – Jacek Paśnik.
- Szkoła Sąsiedzkich Spacerów. Blok IV – Narracje
04-05.07.2026
W programie nie może zabraknąć warsztatów o komunikacji i sztuce opowiadania. Nauczycie się konstruowania treści skierowanych do różnych odbiorców i odbiorczyń, wykorzystywania różnych kanałów promocji i budowania przekonujących opowieści o swoich inicjatywach. Oprócz tego dowiecie się, w jaki sposób budować narracje spacerowe i wykorzystywać potencjał miejsc do tworzenia opowieści o przestrzeni.
Jak opowiedzieć swoje działanie?
prowadzenie: Michał Rypel
Budowanie narracji i komunikacji dostosowanej do różnych odbiorców, promocja działań w mediach.
Alternatywne opowieści o przestrzeni
prowadzenie: Arek Krajewski
Tworzenie narracji o miejscu, wykorzystanie historii i doświadczeń mieszkańców.
Konsultacje autorskich projektów spacerowych + pokaz filmu
- Autorskie spacery i działania w mieście przygotowane przez uczestników kursu
lipiec-październik 2026
wydarzenie otwarte
- Miejska włóczęga w smart-city – spotkanie wykładowe
06.07.2026 | Barbara, Świdnicka 8b
prowadzenie: Katarzyna Kwiecień
wydarzenie otwarte
Wykład poświęcony będzie idei „miejskiej włóczęgi” jako sposobu doświadczania przestrzeni i praktykowania uważności w realiach zoptymalizowanych i przyspieszonych smart cities. Włóczęga, rozumiana jako swobodne, pozbawione celu wędrowanie, stanowi alternatywę wobec codziennego pośpiechu i traktowania miejskich przestrzeni jedynie jako elementów czysto funkcjonalnych.
Cytując belgijskiego architekta i performera Francisa Alÿs: „Chodzenie, a w szczególności włóczenie się czy spacerowanie, samo w sobie wydaje się aktem oporu wobec dzisiejszej kultury, w której liczy się szybkość”. Swobodna i uważna wędrówka pozwala dostrzec szczegóły, które umykają w biegu dnia. A jej niezbędnym składnikiem są zmysły. To one otwierają nowe perspektywy i stają się przewodnikiem po tych znanych i mniej znanych przestrzeniach. Żeby widzieć, trzeba czuć, a żeby słyszeć, warto otworzyć oczy. Podczas spotkania zastanowimy się, jak odkryć potencjał, odczytać znaczenia i złapać inspiracje z podwórek, ulic, placów i miejsc mijanych na co dzień.
- “Metodologia Sześciu Ruchów” i “Pytajnik animacyjno-badwczy”, czyli o metodach pracy z lokalnymi społecznościami – spotkanie autorskie
13.07.2026 | Barbara, Świdnicka 8b
spotkanie z Mają Dobiasz-Krysiak
wydarzenie otwarte
Spotkanie poświęcone będzie najnowszej publikacji Mai Dobiasz-Krysiak – „Sześć Ruchów. Od Pracowni olsztyńskiej do metodologii twórczo-badawczej” oraz zawartemu w niej „Pytajnikowi animacyjno-badawczemu” – autorskiemu narzędziu służącemu do pracy ze społecznościami lokalnymi. Pytajnik opiera się na “Metodologii Sześciu Ruchów”, wykorzystującej sztukę jako formę badań obywatelskich i narzędzie wspierania procesów demokratyzacji kultury. Podczas spotkania autorka opowie o możliwościach praktycznego wykorzystania narzędzia w działaniach kulturowych oraz o tym, jak w kreatywny sposób działać lokalnie wykorzystując narzędzia z pola sztuki.
- Sztuka spacerowania. Forum podsumowujące – seminarium zamykające
18.10.2026 | Barbara, Świdnicka 8b
wydarzenie otwarte



Dostępność
Projekt realizowany jest z uwzględnieniem zasad dostępności. Dbamy o to, aby działania były możliwie otwarte dla osób z różnymi potrzebami – w tym osób z niepełnosprawnościami oraz osób neuroróżnorodnych. W programie pojawiają się wątki związane z inkluzywnym projektowaniem spacerów i różnorodnymi sposobami doświadczania przestrzeni, a organizację wydarzeń dostosowujemy do potrzeb uczestników i uczestniczek. W formularzach zgłoszeniowych będzie można wskazać szczególne potrzeby, tak abyśmy mogli jak najlepiej przygotować warunki udziału. Przez cały czas trwania cyklu warsztatowego z grupą uczestników i uczestniczek współpracować będzie koordynatorka dostępności.
Jeżeli masz jakieś pytania, skontaktuj się z naszym zespołem: jan.chrzan@instytutkultury.pl lub aleksandra.podlejska@instytutkultury.pl
Odkryjcie Wrocław na nowe sposoby i pokażcie go inaczej swoim sąsiadom i sąsiadkom!
